Gerecycled polyester is polyester dat opnieuw is gemaakt van bestaand plastic, vaak van gebruikte PET-flessen. Het wordt verwerkt tot vezels voor onder meer kleding en schoenen. Er is minder nieuwe grondstof nodig, maar het materiaal blijft een kunststof en is niet automatisch opnieuw te recyclen.
Op een kledinglabel kun je ook de naam rPET tegenkomen. Die afkorting staat voor gerecycled PET, het soort kunststof waarvan veel polyestervezels worden gemaakt.
Waar wordt gerecycled polyester van gemaakt?
De grondstof voor gerecycled polyester bestaat vaak uit ingezamelde PET-flessen. Die worden gesorteerd en schoongemaakt voordat ze tot nieuwe vezels worden verwerkt. Er kan ook polyester uit productieafval of afgedankt textiel worden gebruikt.
Daarbij is er een verschil tussen afval dat ontstaat bij het maken van producten en afval dat al door mensen is gebruikt. Snijresten uit een kledingfabriek zijn bijvoorbeeld productieafval. Een ingezamelde fles of een afgedankt kledingstuk is gebruikt afval. Beide kunnen als grondstof voor gerecycled materiaal dienen.
Een fles is niet van hetzelfde materiaal gemaakt als elk ander plastic voorwerp. Om er polyestervezels van te maken, moet het plastic geschikt zijn voor dat proces. Gerecycled polyester kan dus niet zomaar van willekeurig plastic afval worden gemaakt.
Van PET-fles naar polyestervezel
Een veelgebruikte manier om van PET-flessen vezels te maken is mechanische recycling. Daarbij wordt het plastic verwerkt zonder het eerst helemaal af te breken tot de oorspronkelijke bouwstoffen. Het proces ziet er in grote lijnen zo uit:
- Gebruikte flessen worden ingezameld en gesorteerd.
- Het materiaal wordt schoongemaakt en in kleine vlokken vermalen.
- De vlokken worden verwerkt en gesmolten.
- Van het gesmolten materiaal worden dunne vezels gemaakt, die tot garen kunnen worden verwerkt.
Van dat garen kan een fabrikant vervolgens stof maken. Het precieze proces verschilt per producent en grondstof. Er bestaat ook chemische recycling, waarbij polyester wordt afgebroken tot kleinere bouwstoffen. Daarvan kan opnieuw polyester worden gemaakt.
Wat is het verschil met nieuw polyester?
Het grootste verschil zit in de herkomst. Nieuw polyester wordt doorgaans gemaakt uit nieuwe fossiele grondstoffen. Bij de gerecyclede variant wordt bestaand materiaal opnieuw gebruikt.
Als vezel kan gerecycled polyester sterk lijken op nieuw polyester. Hoe een kledingstuk aanvoelt, hangt niet alleen af van de herkomst van de vezel. Ook de dikte van het garen, de manier waarop de stof is gemaakt en de aanwezigheid van andere materialen spelen mee.
Een shirt van gerecycled polyester voelt daardoor niet vanzelf hetzelfde als een ander gerecycled shirt. Een dunne sportstof en een dikke voering kunnen van dezelfde soort vezel zijn gemaakt en toch heel verschillend aanvoelen.
De voordelen en beperkingen van gerecycled polyester
Het gebruik van bestaande grondstoffen kan de vraag naar nieuw polyester verminderen. Ook krijgt ingezameld plastic een nieuwe toepassing. Afhankelijk van het proces kan de productie minder energie kosten en minder uitstoot veroorzaken dan de productie van nieuw polyester. Dat voordeel is niet voor elk product even groot.
Er zijn ook beperkingen. Gerecycled polyester blijft plastic. Tijdens het gebruik en het wassen kunnen kleine kunststofvezels loskomen. Daarnaast zijn energie, water en bewerkingen nodig om afval te verzamelen, schoon te maken en tot nieuwe stof te verwerken.
Een kledingstuk van gerecycled materiaal is niet vanzelf opnieuw recyclebaar. Vooral stoffen waarin polyester met andere vezels is gemengd, zijn lastig te scheiden. Ook ritsen, coatings en andere onderdelen kunnen de verwerking ingewikkelder maken.
Bij PET-flessen speelt nog een afweging. Een geschikte fles kan soms opnieuw tot een fles worden verwerkt. Wordt de fles een kledingstuk, dan komt het materiaal in een andere keten terecht en is het vaak moeilijker om het daarna opnieuw te recyclen.
Wat zegt het label over de hoeveelheid gerecycled materiaal?
Een vermelding als ‘gemaakt met gerecycled polyester’ betekent niet altijd dat het hele kledingstuk eruit bestaat. Kijk naar de materiaalsamenstelling om te zien hoeveel polyester erin zit en welk deel daarvan gerecycled is.
Staat er bijvoorbeeld dat een jas een buitenstof van 100% gerecycled polyester heeft? Dan geldt die omschrijving voor de buitenstof. De voering, vulling en andere onderdelen kunnen van iets anders zijn gemaakt. Bij een mengsel van katoen en gerecycled polyester is alleen het polyesterdeel gerecycled, tenzij ook bij het katoen staat dat het gerecycled is.
Sommige producten hebben een keurmerk voor gerecyclede materialen, zoals de Global Recycled Standard (GRS). Zo’n keurmerk kan helpen om claims over gerecyclede grondstoffen te controleren. Bekijk wel waarop de vermelding precies betrekking heeft: op het hele product, een onderdeel of een materiaal.
Veelgestelde vragen over gerecycled polyester
Is gerecycled polyester altijd gemaakt van PET-flessen?
Nee. PET-flessen zijn een veelgebruikte bron, maar ook geschikt productieafval en polyester uit textiel kunnen worden gebruikt. Als je de herkomst wilt weten, kijk dan of de fabrikant die bij het product vermeldt.
Is rPET hetzelfde als gerecycled polyester?
Met rPET wordt gerecycled PET bedoeld. Dat materiaal kan worden gebruikt om polyestervezels te maken. In kleding wordt de naam daarom vaak gebruikt voor gerecycled polyester.
Kan kleding van gerecycled polyester opnieuw worden gerecycled?
Dat kan soms, maar het hangt af van de samenstelling en de beschikbare verwerking. Een stof van één materiaal is doorgaans gemakkelijker te verwerken dan een mengsel. De aanwezigheid van een recyclingtechniek betekent niet dat ieder kledingstuk ook daadwerkelijk wordt ingezameld en gerecycled.
Is een product van gerecycled polyester altijd een betere keuze?
Niet per se. De herkomst van de vezel is één onderdeel van de afweging. Ook de productie, de kwaliteit en hoe lang je het product gebruikt, tellen mee. Een kledingstuk dat lang meegaat en vaak wordt gedragen, benut de gebruikte grondstoffen langer.
Wil je weten wat je koopt, bekijk dan zowel het percentage gerecycled materiaal als het onderdeel waarvoor die claim geldt. Zo zie je of het om de hele stof gaat of bijvoorbeeld alleen om de buitenkant van een jas.