Acryl is in kleding een synthetische vezel die van aardolie wordt gemaakt en die volgens de Europese etiketregels voor minstens 85 procent uit acrylonitril bestaat. De stof lijkt op wol, is licht, warm en goedkoper, maar pilt sneller, ademt minder en geeft bij het wassen microplastics af. Je vindt acryl vooral in truien, mutsen, sjaals, dekens en tapijten.
Wat is acryl voor stof precies?
Acrylstof wordt gemaakt door acrylonitrile te polymeriseren en vervolgens tot vezels te spinnen. Die vezels worden daarna geweven of gebreid tot stof. Het eindresultaat is een licht, zacht materiaal dat goed warmte vasthoudt. Omdat de productiekosten lager liggen dan bij wol of kasjmier, wordt acryl veel gebruikt als goedkoper alternatief voor die natuurlijke materialen.
De vezel zelf is volledig synthetisch. Dat betekent dat er geen dieren of planten aan te pas komen. Dat maakt acryl een populaire keuze voor mensen die geen producten van dierlijke oorsprong willen gebruiken, al kleven er aan de duurzaamheid ook nadelen (zie verderop).
Hoe herken je acryl op het etiket?
Op het etiket staat het woord acryl met een percentage erachter. Volgens de Europese verordening voor textieletiketten (1007/2011) mag een vezel alleen acryl heten als hij voor ten minste 85 gewichtsprocent uit acrylonitril bestaat. De vezels staan in afnemende volgorde van gewicht op het etiket, dus de eerste naam is het grootste aandeel. Alleen een stof van één vezelsoort mag 100% of zuiver heten. Staat er eerst acryl en daarna wol, dan koop je vooral kunstvezel.
Modacryl is een andere vezel: volgens dezelfde verordening bevat die meer dan 50 en minder dan 85 procent acrylonitril. Polyacryl staat niet in de Europese lijst van vezelnamen. Winkels gebruiken dat woord wel voor acryl.
Eigenschappen van acrylstof
Acryl heeft een aantal opvallende eigenschappen die het materiaal onderscheiden van andere stoffen:
- Licht en warm: acrylvezels houden warmte goed vast, terwijl de stof relatief weinig weegt.
- Zacht aanvoelen: moderne acrylstoffen voelen zacht aan en hebben een wolachtige textuur.
- Kleurvastheid: acryl neemt verf makkelijk op en behoudt kleuren lang, ook na wassen.
- Sneldrogend: de stof absorbeert weinig vocht en droogt daardoor snel.
- Machinevast: de meeste acrylstoffen zijn geschikt voor de wasmachine, mits op een lage temperatuur (meestal 30 tot 40 graden).
- Schimmel- en insectbestendig: anders dan wol trekt acryl geen motten aan en groeit er geen schimmel op bij normale omstandigheden.
Wat zie je op het waslabel van acryl?
Meestal een wasteil met 30 of 40 erin. GINETEX, de organisatie achter de wassymbolen, noemt polyacryl als voorbeeld bij de milde fijne was op 30 graden en bij de milde was op 40 graden. Het getal in de wasteil is de hoogste temperatuur die het kledingstuk verdraagt. Een strijkijzer met één punt betekent strijken op lage temperatuur. Dat is volgens GINETEX de stand voor polyacryl, polyamide en acetaat. Een drogersymbool met één punt staat voor mild drogen op een lagere temperatuur. Staat er een kruis door het drogersymbool, dan mag het kledingstuk niet in de droger en droog je het aan de lucht.
Voordelen van acryl als kledingstof
Het grootste voordeel van acryl is de prijs-kwaliteitverhouding. Je krijgt een warme, zachte stof voor een lager bedrag dan vergelijkbare wollen producten. Dat is de reden dat goedkopere truien, mutsen en sjaals vaak voor een groot deel uit acryl bestaan.
Acryl is ook onderhoudsvriendelijk. Wol kan krimpen bij verkeerd wassen, acryl is een stuk vergevingsgezinder. De stof kreukelt weinig en houdt zijn vorm goed. Voor alledaagse kleding die regelmatig gewassen wordt, is dat een praktisch voordeel.
Nadelen van acrylstof
Acryl heeft ook een aantal duidelijke nadelen waar je rekening mee moet houden. Ten eerste pilt de stof relatief snel. Bij wrijving vormen zich kleine bolletjes (pilling) op het oppervlak, wat er slordig uitziet. Dit zie je vooral bij goedkopere acrylproducten.
Een tweede nadeel is warmteregulering. Acryl ademt minder goed dan natuurlijke vezels zoals wol of katoen. Bij inspanning of warmer weer kan dat betekenen dat je sneller transpireert en dat vocht minder goed wordt afgevoerd. Bij intensieve sportkleding is acryl dan ook minder geschikt dan functionele sporttextiel.
Acryl is verder belastend voor het milieu. De productie is afhankelijk van fossiele brandstoffen en de vezels zijn niet biologisch afbreekbaar. Bij het wassen komen microscopische kunststofdeeltjes (microplastics) vrij die in het water terechtkomen. Dit is een bekend milieubezwaar dat voor alle synthetische stoffen geldt, maar bij acryl is het effect relatief groot.
Tot slot is acryl gevoelig voor hoge temperaturen. De stof kan vervormen of smelten bij te heet strijken of drogen in de droger. Controleer altijd het waslabel voordat je acrylkleding in de droger stopt.
Wat doe je tegen microplastics uit acryl?
Was acryl zo min mogelijk en op een lage temperatuur. Dat raadt de Consumentenbond aan voor al het synthetische wasgoed, en acryl hoort daarbij. De bond adviseert ook een lager toerental bij het centrifugeren en liever vloeibaar wasmiddel dan waspoeder. Volgens Milieu Centraal komen de plastic vezels vrij bij het dragen, wassen en drogen van synthetische kleren. Het Europees Milieuagentschap schrijft dat de meeste vezels loskomen bij de eerste wasbeurten van nieuwe kleding. Een filter op de wasmachine lost het niet helemaal op: in de test van de Consumentenbond ving het beste filter hooguit 53 procent van de vezels op.
Wanneer kies je wel of niet voor acryl?
Acryl is een goede keuze voor winteraccessoires zoals mutsen, sjaals en handschoenen die je niet intensief gebruikt en regelmatig wilt wassen. Ook voor decoratieve items als kussens, dekens en tapijten werkt acrylstof prima. De lage prijs en het makkelijke onderhoud maken het daar aantrekkelijk.
Kies liever niet voor acryl als je op zoek bent naar kleding voor sport of langdurig dragen in wisselende temperaturen. Dan zijn ademende materialen zoals wol, katoen of technisch sporttextiel een betere optie. En als duurzaamheid zwaar weegt in je keuze, zijn natuurlijke of gecertificeerde gerecyclede vezels een eerlijker alternatief.
Kortom: acrylstof is een betaalbare, praktische en veelzijdige kunststofvezel met duidelijke sterktes op het gebied van warmte, kleur en onderhoud, maar ook met reële beperkingen op het vlak van ademend vermogen, pilling en milieubelasting. Weten wat acryl voor stof is, helpt je bewuster kiezen bij je volgende aankoop.
De foto in dit artikel is digitaal gemaakt ter illustratie.