Wat is zijde? Zijde is een natuurlijke vezel van dierlijke oorsprong, gemaakt uit de cocon van een zijderups. De vezel bestaat vooral uit eiwitten en wordt verwerkt tot garen voor onder andere kleding, sjaals en beddengoed.
Zijde staat bekend om haar zachte gevoel en subtiele glans. Toch zien niet alle zijden producten er hetzelfde uit. De soort zijde en de manier waarop de draden worden verwerkt, bepalen mede hoe het materiaal aanvoelt en eruitziet.
Wat is zijde en waar komt het vandaan?
De meeste zijde komt van de rups van de zijdevlinder Bombyx mori. Deze rups eet moerbeibladeren. Als hij klaar is om te verpoppen, maakt hij een cocon van een dunne zijdedraad om zichzelf heen.
De draad wordt gevormd uit eiwitten die de rups afscheidt. Een daarvan vormt de eigenlijke vezel. Een ander eiwit houdt de draden in de cocon bij elkaar. Bij de verwerking wordt een deel van deze kleverige laag verwijderd, zodat de zijde zachter aanvoelt.
Zijde wordt al duizenden jaren gemaakt. De productie begon in China en verspreidde zich later naar andere delen van de wereld.
Hoe wordt zijde gemaakt?
Om zijdedraad te winnen, worden cocons meestal verwarmd in heet water of met stoom. Daardoor laat de draad zich afwikkelen. Vervolgens worden meerdere fijne draden samengevoegd tot een garen dat geschikt is om te verwerken.
Bij de gangbare productie wordt de pop in de cocon gedood voordat de vlinder naar buiten komt. Als de vlinder zelf uit de cocon komt, raakt de lange draad namelijk onderbroken. Die zijde kan nog steeds worden gebruikt, maar de kortere vezels moeten anders worden verwerkt.
Je kunt ook zijde tegenkomen die wordt verkocht als vredeszijde of ahimsa-zijde. Daarbij probeert de producent de vlinder uit de cocon te laten komen. De naam alleen geeft je geen zekerheid over alle omstandigheden tijdens de productie.
Hoe herken je de eigenschappen van zijde?
Zijde voelt vaak glad en zacht aan en kan een natuurlijke glans hebben. Die glans ontstaat doordat de vezels licht weerkaatsen. De uitstraling hangt ook af van de verwerking: sommige zijden materialen zijn glanzend, andere juist dof of wat onregelmatig.
Dit zijn eigenschappen die je bij zijde kunt verwachten:
- Licht en soepel: veel zijden kleding valt soepel en voelt licht aan.
- Ademend: lucht en vocht kunnen door het materiaal heen. Hoe prettig een kledingstuk aanvoelt, hangt ook af van de dikte en de pasvorm.
- Vochtopnemend: zijde kan vocht opnemen, wat bijdraagt aan het draagcomfort.
- Sterk voor een fijne vezel: een zijdedraad is dun, maar relatief sterk. Dat maakt een dun kledingstuk niet automatisch ongevoelig voor beschadigingen.
Een gladde zijde kan prettig aanvoelen op de huid en minder wrijving geven tegen het haar. Dat betekent niet dat zijde huidproblemen of haarbeschadiging voorkomt.
Welke soorten zijde zijn er?
De naam van zijde kan iets vertellen over de herkomst van de vezel, maar ook over het uiterlijk of de verwerking. Daardoor zijn soorten niet altijd rechtstreeks met elkaar te vergelijken.
- Moerbeizijde: afkomstig van zijderupsen die moerbeibladeren eten. Deze zijde heeft vaak fijne, gelijkmatige vezels.
- Tussahzijde: afkomstig van andere soorten zijderupsen. Ze heeft vaak een wat grovere structuur en een minder gelijkmatige kleur dan moerbeizijde.
- Dupionzijde: herkenbaar aan de kleine onregelmatigheden in het garen. De stof heeft vaak meer structuur dan een gladde, soepel vallende zijde.
Welke soort je prettig vindt, hangt af van het gebruik. Een gladde, soepele zijde is bijvoorbeeld geschikt voor een blouse, terwijl een zijde met meer structuur een kledingstuk steviger kan laten vallen.
Wat zijn de nadelen van zijde?
Zijde is meestal duurder dan veel andere textielvezels. Het winnen en verwerken van de fijne draden vraagt veel werk. Ook binnen zijde verschillen de prijzen, onder andere door de soort vezel, de kwaliteit en de afwerking.
De vezel is gevoelig voor schade door onder meer fel zonlicht, wrijving en sommige verzorgingsproducten. Een zijden kledingstuk kan daardoor minder geschikt zijn voor situaties waarin het veel schuurt of intensief wordt gebruikt.
Ook de dierlijke herkomst is een aandachtspunt. Omdat bij de gangbare productie de pop wordt gedood, is gewone zijde niet veganistisch. Dat zijde een natuurlijke vezel is, betekent daarnaast niet vanzelf dat elk product weinig invloed heeft op het milieu. Die invloed hangt af van de kweek, verwerking en het gebruik van onder meer water, energie en kleurstoffen.
Veelgestelde vragen over zijde
Is zijde altijd glanzend?
Nee. Zijde kan duidelijk glanzen, maar ook een matte uitstraling hebben. Dat hangt onder meer af van de soort vezel en de verwerking.
Is 100% zijde duur?
Een product van 100% zijde is vaak relatief duur, maar de prijs verschilt per product. Een hoger bedrag zegt op zichzelf niet alles over de kwaliteit.
Is zijde geschikt voor een gevoelige huid?
Veel mensen vinden gladde zijde prettig aanvoelen. Toch kan ook een zijden product irritatie geven, bijvoorbeeld door een afwerking of kleurstof. Iedereen reageert anders.
Hoe weet je of een product van zijde is?
Bekijk de vezelsamenstelling op het etiket. Daarop staat of het product volledig uit zijde bestaat of dat zijde is gemengd met andere vezels. Aan de glans of zachtheid alleen kun je niet betrouwbaar zien of iets echte zijde is.
Let bij je keuze niet alleen op het woord zijde, maar ook op de samenstelling en de structuur. Zo zie je of je een volledig zijden product koopt en of het materiaal past bij wat je zoekt.